Koerswijziging in de regering

Toen Mateusz Morawiecki in december de positie van Beata Szydło als premier overnam werd er vooral uitgekeken hoe de nieuwe premier de samenstelling van de regering zou wijzigen. Begin deze week werden de wijzigingen in de regering bekend gemaakt. Er werd geschoven met postjes, sommige ministers verlaten de regering en er zijn enkele nieuwe gezichten.

Afgelopen dinsdag stelde de Poolse premier zijn nieuwe regering voor, en nog dezelfde dag konden de nieuwe ministers bij president Duda de eed afleggen. Dat de veranderingen in de regering toch wel vrij doortastend zijn is niet verwonderlijk. Morawiecki heeft de naam eerder een man van het centrum te zijn, dit in tegenstelling tot zijn voorgangster Beata Szydło. In de regering zaten heel wat hardliners die hun steun vooral haalden vanuit de rechtervleugel van de regerende PiS-partij. Dat net deze ministers vervangen worden door meer gematigde figuren uit de partij hoeft niet te verbazen. Morawiecki heeft twee jaar de tijd om zich te bewijzen. Als hij tijdens die twee jaar grondige economische hervormingen wil doorvoeren én de relaties met de EU wil verbeteren, dan kan hij eigenzinnige ministers maar beter missen als kiespijn. Met de hervormingen binnen de regering heeft hij vooral de grootste dwarsliggers aan de kant geschoven en hen vervangen door ministers die meer aansluiten bij zijn visie op de politiek.

Hervormingen

Zoals reeds in december werd aangekondigd blijft voormalig premier Beata Szydło vicepremier. Op die manier wordt vooral de rechterzijde van de partij koest gehouden. Na de premierswissel ontstond in die rechterzijde heel wat gemor. Dat gemor zal de komende dagen en weken zeker nog blijven aanhouden, aangezien de invloed van die rechterzijde in de regering nu nog meer ingeperkt is. Dat Szydło, die toch gezien wordt als deel van de rechterzijde van de partij, haar positie als vicepremier kan behouden, wordt dan ook vooral gezien als geste.

Toch lijkt dit eerder een troostprijs te zijn voor de rechtervleugel. Er verdwijnen vijf ministers uit de regering van wie er maar liefst vier tot deze vleugel behoren. Het gaat om Minister van Defensie Antoni Macierewicz, Minister van Buitenlandse Zaken Witold Waszczykowski, Minister van Milieu Jan Szysko, Minister van Volksgezondheid Konstanty Radziwiłł en Minister van Digitalisatie Anna Streżyńska. De laatst vernoemde minister behoorde niet tot de rechtervleugel van de partij, maar Streżyńska verloor haar ministerpost omdat het Ministerie voor Digitalisatie werd opgedoekt. De andere vier ministers maken wel deel uit van de rechtervleugel en werden vervangen door partijgenoten die de premier nauwer aan het hart liggen.

Dat net op deze vier departementen een machtswissel wordt doorgevoerd wijst op de grotere plannen die Morawiecki in gedachten heeft. De relaties met de EU normaliseren is een van de punten waar de nieuwe premier werk van wil maken. Dat hij daarvoor  met Jacek Czaputowicz een meer gematigd figuur aan het hoofd plaatst van Buitenlandse Zaken lijkt een vrij logische stap. Dezelfde redenering kunnen we volgen wanneer het gaat over het Ministerie van Defensie. Defensieminister Macierewicz wordt hier opgevolgd door voormalig Minister van Binnenlandse Zaken Mariusz Błaszczak.

Dat Szyszko, de milieuminister vervangen wordt hoeft niet te verbazen. Een van de knelpunten tussen de EU en Polen is de kap van het woud van Białowieża. Als Minister van Milieu had Szyszko hiervoor de toelating gegeven. Morawiecki had eerder al te kennen gegeven een oplossing voor dit conflict te willen na streven. Door de verantwoordelijke minister aan de kant te schuiven laat hij zien dat het hem menens is. De opvolger van Szyszko is Henryk Kowalczyk, een man die tijdens vroegere regeerperiodes al verschillende ministerposten gehad heeft.

De vervanging van de Minister voor Volksgezondheid dient dan weer vooral gezien te worden in het licht van hervormingen die de premier zou willen doorvoeren in de gezondheidszorg. De nieuwe minister is Łukasz Szumowski, een man die zelf arts is en professor in de geneeskunde. Hij is de man die de hervorming van de Poolse gezondheidszorg in goede banen zal moeten leiden.

De nieuwe premier lijkt met een vernieuwde regering een nieuwe koers te nemen. Toch toont hij ook aan dat hij het niet met alles van zijn voorgangster oneens is. Zo blijft justitieminister Ziobro op post. Ziobro is de man die achter de fel gecontesteerde wijzigingen in het rechterlijke apparaat zit. Dat hij zijn ministerpost blijft behouden toont aan dat de premier de huidige hervormingen binnen justitie niet meteen afvalt. Het vertrouwen in Ziobro is toch wel opvallend, omdat hervorming van justitie die hij aan het doorvoeren is ook een van de struikelblokken is in de EU-Polen-relaties. Premier Morawiecki had omtrent deze kwestie afgelopen dinsdag nog een ontmoeting met Europees Commissievoorzitter Juncker. Tijdens deze korte ontmoeting werd tussen beide partijen overeengekomen om tegen eind februari vooruitgang te boeken in het dossier.

Dat het Ministerie voor Digitalisatie opgedoekt wordt lijkt op het eerste zicht onlogisch, daar Morawiecki er van droomt om van Polen een hoogtechnologische samenleving te maken. Er zijn sinds afgelopen dinsdag echter twee nieuwe ministeries in het leven geroepen, die volop op deze modernisering van de maatschappij moeten inzetten. Het gaat om het Ministerie voor Investering en Ontwikkeling en het Ministerie voor Ondernemen en Technologie. Meer nog dan het voormalige Ministerie voor Digitalisatie zullen deze ministeries moeten inzetten op de omschakeling naar een economie die gebaseerd is op het hoogtechnologische.

Een ruk naar het midden

Met de vernieuwde ploeg lijkt de regering vooral de centrumkiezers aan te spreken. Dat zijn de kiezers die normaal gezien op oppositiepartij Burgerplatform stemmen. Door een koerswijziging naar het centrum te maken, lijkt Morawiecki de oppositie nog meer te willen verzwakken. Het gevaar bestaat wel dat de nieuwe koers de meer rechtse kiezers zal gaan teleurstellen. Verschillende rechtse opiniemakers hebben ondertussen de regeringshervorming bekritiseerd. Voor premier Morawiecki worden de komende twee jaar dan ook cruciaal. Als hij voor een tweede ambtstermijn zal willen gaan, zal hij moeten kunnen aantonen dat zijn hervormingen succesvol zijn, maar evenzeer zal hij het evenwicht tussen verschillende stromingen binnen PiS moeten trachten te bewaren. Dit zal hij onder meer moeten doen door ervoor te zorgen dat zijn economische hervormingen ook het achtergebleven platteland en het oosten van Polen ten goede zullen komen. Het is in deze gebieden dat PiS traditioneel het sterkst staat.  Mocht de hervorming van de economie voor deze regio’s nefast uit draaien dan zal de bevolking van die gebieden PiS hier zeker op af rekenen, wat de opkomst van extreemrechts in de hand zou werken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s