Eensgezind tegen extremisme

Zaterdag 20 januari joeg een televisiereportage over een neonazistische groepering in Polen een ware schokgolf door het land. Deze week toonde de anders zo verdeelde Poolse politiek dat ze eensgezind kan reageren tegen extremisme. Zowat alle politieke partijen spraken zich uit tegen de organisatie.

Het was televisiezender TVN, gelieerd aan de oppositie, die op zaterdag 20 januari de reportage uitzond. Reporters van het programma Superwizjer infiltreerden bij de organisatie Duma i Nowocześność (Pools voor Eer en Moderniteit). Officieel is het een groepering die zich onder meer bezighoudt met het onderhouden van de Poolse tradities, ijvert voor rechten voor etnische minderheden en steun biedt aan gehandicapten en minderbedeelden. Daarnaast wil de organisatie zich ook inzetten voor de bescherming van nationaal erfgoed en de verspreiding van kunst en cultuur… Op het eerste zicht lijkt er dus geen vuiltje aan de lucht. De statuten van de vereniging lezen als die van een vrij onschuldige organisatie die zich vooral opwerpt als liefdadigheidsinstelling. De televisiereportage van zaterdag toont echter een minder rooskleurig beeld van deze organisatie.

Poolse neonazis

In 2017 infiltreerden reporters van TVN bij Duma i Nowocześność (DiN). Met verborgen camera’s maakten ze beelden van verschillende geheime bijeenkomsten van de groep. De reportage toont beelden van een concert, een zomerfestival en van een viering ter gelegenheid van de 128ste verjaardag van Hitler.

De beelden van het festival en het concert tonen een (vooral mannelijk) publiek dat luidkeels meeschreeuwt met liedjes die het nazisme onverholen verheerlijken. Op de beelden is te zien hoe velen onder hen tijdens het ‘zingen’ de Hitlergroet brengen. Daarnaast laten ook de tattoos en T-shirts van de aanwezigen weinig aan de verbeelding over.

De bijeenkomst ter gelegenheid van Hitlers verjaardag gebeurde in een beperktere kring maar is daarom niet minder choquerend. Op de beelden is te zien hoe in nazi-uniformen eer wordt gebracht aan Hitler.

Naamloos1
Viering ter ere van Hitlers 128ste verjaardag. Foto: beeld uit reportage Superwizjer, TVN

Tijdens een toespraak wordt Hitler geprezen als een man die het beste voorhad met de wereld. Het is cynisch om te zien hoe een Pool, in het Pools een lofzang brengt op Hitler. De nazi’s hadden immers niet veel op met de Polen, die in hun ogen, net als de andere Slavische volkeren, Untermenschen waren.

Naast de beelden die gemaakt waren tijdens geheime bijeenkomsten, toonde de reportage ook beelden die gemaakt waren tijdens officiële bijeenkomsten van DiN. Zo kregen de kijkers beelden te zien die gedraaid werden tijdens een manifestatie in november 2017 in Katowice. Omdat verschillende politici van oppositiepartij PO zich in het Europees Parlement kritisch hadden uitgelaten over de onafhankelijkheidsmars die op 11 november door Warschau getrokken was, werden deze politici symbolisch opgehangen. Een actie die van weinig smaak getuigde, maar waar wettelijk gezien niks mis mee was. De organisator van de manifestatie werd nadien gevraagd of hij wist van de neonazistische activiteiten van zijn groepering. Hij reageerde dat bepaalde leden tijdens hun jeugd wel extremistische opvattingen hadden, maar dat zulke dingen dateerden uit het verleden. Toen de reporter dieper in wou gaan op de kwestie werd nogal ontwijkend gereageerd. Op de vraag of hij wist dat de Hitlergroet gebracht werd tijdens het concert antwoordde de man dat de mensen met hun hand wuifden.

Arrestaties

Aanvankelijk reageerde DiN laconiek op de uitzending. Op Facebook liet de organisatie weten dat ze TVN bedankt voor de gratis reclame. De website van de organisatie is momenteel echter niet meer bereikbaar. De website vermeldt dat de site vernieuwd wordt en dat DiN niets te maken heeft met het verjaardagsfeest van Hitler. Verschillende leden die deelnamen aan het verjaardagsfeest werden deze week opgepakt voor verhoor en intussen loopt er een gerechtelijk onderzoek naar DiN. Voor het propageren van nazisme riskeert men in Polen twee tot drie jaar cel.

Verontwaardiging

De reportage bracht heel wat afkeurende reacties naar boven. Zowel de regering als de oppositie veroordeelden de gebeurtenissen ten stelligste. Premier Morawiecki verklaarde dat “het propaganderen van fascisme of andere vormen van totalitarisme niet enkel in strijd is met de Poolse wet, maar dat het bovenal een vertrapping is van de herinnering aan de voorouders en hun heldhaftige strijd voor een Polen dat rechtvaardig is en vrij van haat.” 

De oppositie, en met name Burgerplatform (PO), drong er op aan dat de groepering gedelegaliseerd zou worden. Minister van Justitie Ziobro heeft een onderzoek bevolen dat tot het verbieden van de organisatie zou moeten leiden. Volgens de Poolse wetgeving is iedere vorm van propaganda van totalitarisme verboden. Het gaat dus niet enkel om het propageren van fascisme of nazisme, maar ook om het verheerlijken van het communisme. Verschillende parlementsleden wezen er deze week dan ook op dat bestaande communistische groeperingen in Polen ook dienen aangepakt te worden. Oppositielid Paweł Kukiz van de partij Kukiz’15 ijverde ook voor de invoering van een wet die het propageren van banderisme moet verbieden (zie onder).

Unicum

De feiten die de uitzending toonde zijn zo zwaarwichtig dat de Poolse politiek niet anders kon dan reageren. Voor de sterk gepolariseerde politiek in Polen is het een unicum dat er eensgezind gereageerd wordt. Dat vrijwel alle partijen elkaar kunnen vinden in het debat is vrij zeldzaam. Uiteraard maken de partijen van de situatie gebruik om de eigen accenten te benadrukken, en dat is ook begrijpelijk. Het belangrijkste is echter dat de veroordeling er kwam, en dat die er van alle kanten kwam. Deze week heeft de Poolse politiek de wereld getoond dat ze het verheerlijken van nazisme niet tolereert.

Stepan Bandera was de aanvoerder van de Oekraïense nationalisten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Nadat hij gevangen gezeten had in het concentratiekamp van  Sachsenhausen, kwam hij in 1944 vrij. Hij werd aanvoerder van het Oekraïense Opstandelingenleger (UPA), dat streed voor een onafhankelijk Oekraïne. Aanvankelijk werkte het UPA samen met de nazi’s tegen de Sovjets. Maar later zouden de partizanen ook de nazi’s bekampen. De troepen van het UPA vochten tegen het Poolse verzetsleger, Russische partizanen, het Sovjetleger en de nazi’s. Het UPA wordt  verantwoordelijk geacht voor de dood van duizenden Joden en Polen in Oekraïne, tijdens en net na de oorlog. Voor de Oekraïense nationalisten vandaag is Stepan Bandera een held, terwijl hij door Polen en Russen als een oorlogsmisdadiger beschouwd wordt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s