Zondag rustdag

Zondag 11 maart wordt de eerste zondag waarop de Polen zich aan een  handelsverbod dienen te houden. Winkels zullen tot het einde van het jaar enkel op de eerste en laatste zondag van de maand mogen openen. Volgend jaar worden de handelszondagen beperkt tot de laatste zondag van iedere maand om zo tot een totaal handelsverbod op zondag te komen in 2020. Een maatregel die wel heel wat uitzonderingen toestaat en die op gemengde gevoelens onthaald wordt…

Het handelsverbod, dat pas tegen 2020 volledig in werking zal zijn, komt er op vraag van de vakbond Solidarność. De vakbond heeft nauwe banden met de Katholieke Kerk en velen zien in het handelsverbod dan ook de hand van de Kerk. De ideologie van de regerende PiS-partij is gebaseerd op een streng katholicisme. Dat de Kerk en de regering  het bijzonder goed met elkaar kunnen vinden is geen geheim meer. De beperking van de arbeid op zondag kan de vriendschap tussen beiden enkel maar bevestigen. Toch is het handelsverbod meer dan een geste naar de clerus. De nieuwe wetgeving past in het plaatje van betere sociale bescherming die de regering momenteel doorvoert.

Neoliberalisme

Voor het Westen was de val van de Berlijnse muur een scharniermoment. In plaats van met een alomvattend plan voor Centraal- en Oost-Europa over de boeg te komen, (zoals het Amerikaanse Marshallplan had gedaan voor West-Europa na de Tweede Wereldoorlog) zag West-Europa de postcommunistische staten vooral als een nieuw economisch wingewest. Na een halve eeuw geïsoleerd te zijn geweest was Oost-Europa voor Westerse multinationals een economisch veld dat ze maar al te graag snel wilden ontginnen.

Na de val van het communistische regime werd de voormalige Poolse Volksrepubliek onderworpen aan de regels van de vrije markt. Net zoals in de meeste andere voormalige communistische staten zag de bevolking met lede ogen aan hoe het sociale systeem zoals dat had bestaan onder het communisme op de schop werd gezet. Pensioenen waren amper nog iets waard, sociale bescherming voor werknemers was er niet of nauwelijks.

Vijf decennia communistisch bestuur had de Oost-Europese economieën aan de rand van de afgrond gebracht. Om deze crisis te boven te komen moest enerzijds fel ingezet worden op overheidsbesparingen en anderzijds diende men nieuwe investeringen aan te trekken.  Die investeringen kwamen er en werden voor veel multinationals een succes, net omdat door besparingen sociale rechten op de helling werden gezet en zo de loonkosten laag bleven.

De werkende klasse

Jaar na jaar tekent Polen mooie economische cijfers op en krijgt de bevolking te horen dat het land er steeds beter op wordt. De goednieuwsshow bleek echter vooral voor de bedrijven en hun hogere kaders een bron van optimisme. Hoewel het land er economisch beter dan ooit voor stond strafte de Poolse kiezer in 2015 de toenmalige PO-regering  (Platforma Obywatelska, Burgerplatform) van huidig Europees president Donald Tusk af. Die afstraffing wordt deels toegeschreven aan het feit dat PO zich aan het Europese spreidingsplan voor vluchtelingen wilde houden, maar de onvrede over de regering zat veel dieper.

De gewone Pool in de straat had het gevoel dat hij voor gek gehouden werd door de machthebbers. De Poolse economie groeide jaarlijks vrij sterk, maar de lagere sociale klasse en de middenklasse leken niet veel van die verbeterende economische situatie te merken. In 2015 kozen zij in het stemhokje massaal voor de nationalistische PiS-partij die met een sociaal programma naar de kiezer was getrokken.

Het is dat sociale programma dat de partij nu stap voor stap tot uitvoering brengt. De grootste sociale veranderingen die de partij op haar conto kan schrijven zijn de invoering van het kindergeld en een verhoging van de laagste pensioenen. Het handelsverbod op zondag moet leiden tot een betere bescherming van de werknemers.

Dat de maatregelen die PiS de voorbije jaren heeft doorgevoerd op een grote steun kunnen rekenen moet blijken uit de peilingen. Bij de laatste peilingen blijkt dat ongeveer vijftig procent van de Polen bij de verkiezingen op de partij zou stemmen. Bij de parlementsverkiezingen in 2015 haalde de partij ‘slechts’ 37,5% van de stemmen. Dat de regering internationaal voor veel commotie zorgt en zich al enkele malen de woede van de EU, de VS en Israël op de hals heeft gehaald lijkt een groot deel van de Polen niet te deren. Doorslaggevend voor steun aan de regering blijkt de financiële en sociale situatie van de bevolking. Door in te zetten op het sociale aspect lijkt PiS voorlopig onklopbaar en die situatie zal pas veranderen als de financiering van de sociale maatregelen in het gedrang komt.

Handelsverbod

Toch blijft het de vraag of PiS met het handelsverbod op zondag goede punten zal scoren. De steun van de clerus is in Polen nog steeds heel belangrijk als je verkiezingen wil winnen, maar er komt ook heel wat scepsis op het verbod. Het gevoel van onbehagen bij kooploze zondagen heeft de regering proberen in te perken door een lijst van uitzonderingen toe te voegen aan het handelsverbod. Zo zullen onder meer bakkers, apothekers, benzinestations, bloemenwinkels, kiosken en winkels in stations mogen openblijven. Ook mag de eigenaar van een winkel besluiten om te openen op zondag, maar dan mag hij wel geen personeel in dienst hebben. Leden van de eigen familie wordt dan wel weer toegestaan te werken in de desbetreffende winkel.

Om het handelsverbod stapsgewijs in te voeren werd besloten om dit jaar nog twee koopzondagen op het begin en eind van iedere maand toe te staan en in 2019 een op het eind van iedere maand. In 2020 zou er voor de winkels die buiten de lijst met uitzonderingen vallen een totaal handelsverbod gelden op zondag. Wel worden er vanaf dan zeven koopzondagen per jaar ingelast. De twee zondagen voor Kerstmis als de zondag voor Pasen zullen koopzondagen zijn, en ook de laatste zondag van januari, april, juni en augustus.

Voor de werknemers van winkelketens zou het een verbetering moeten zijn wanneer zij wekelijks van een vrije zondag zullen kunnen genieten, maar veel sceptici van het systeem vrezen net voor deze werknemers. De redenering luidt dat winkelketens het met minder personeel zullen kunnen stellen wanneer men wekelijks slechts zes in plaats van zeven dagen open is. In veel Europese landen heerst een systeem waarin de meeste winkels gesloten zijn op zondag, maar daar is dat systeem historisch gegroeid en heeft het dus nooit tot rechtstreekse ontslagen geleid. Wanneer men echter de openingstijden van winkels danig inkort blijft de vraag wat men zal doen met het personeel.

Daarnaast zal het systeem, zeker in het begin, voor ontevreden klanten zorgen. Omdat de winkels in Polen een vrij flexibel uurrooster hebben (vaak zijn ze open van 6 tot 22 uur of zelfs ononderbroken) zal het van veel klanten een inspanning vragen om op zaterdag meteen meer inkopen te doen. Voor sommige gezinnen is gaan winkelen op zondag het ideale tijdverdrijf. Veel van die mensen protesteren nu op Facebook tegen het handelsverbod.

Omdat het hele systeem stapsgewijs wordt ingevoerd zal het pas ten gronde kunnen worden geanalyseerd eind 2020. Dan pas zal men kunnen nagaan hoe de bevolking tegenover het handelsverbod staat en of het al dan niet tot een golf van ontslagen bij de winkelketens gekomen is.

 

Een gedachte over “Zondag rustdag

  1. Het is altijd interessant uw nieuwsberichten te lezen zo weten we wat er in Polen gebeurt.
    Groetjes en tot een volgende
    Christiane

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s