Een andere kijk op het integratierapport

De afgelopen week meermaals mijn wenkbrauwen gefronst toen ik de berichtgeving omtrent het rapport Samenleven in Diversiteit (SiD) volgde. De publicatie van het integratierapport weekte in Vlaanderen heel wat reactie los. Zo plaatste socioloog Bart Van de Putte kanttekeningen bij de vraagstelling over geloof en de Belgische wet, besprak staatssecretaris voor Gelijke Kansen, Zuhal Demir, samen met professor Mark Elchardus, de resultaten van het rapport in De Afspraak, en wijdde ook De Standaard enkele artikels aan het onderwerp. De verschijning van het integratierapport heeft ook mij niet onberoerd gelaten. Enerzijds kan ik me niet volledig in de methodologie vinden, terwijl anderzijds de verslaggeving over de Poolse gemeenschap in Vlaanderen en Brussel me nogal eenzijdig overkomt.

In een samenleving waar 20,5% van de bevolking bestaat uit personen van buitenlandse herkomst vormt onderzoek naar het integratieniveau van verschillende bevolkingsgroepen een sterke basis om het integratiebeleid van de toekomst op te bouwen. De onderzoekers van de survey Samenleven in Diversiteit focusten op de autochtone Belgen en de vijf grootste buitenlandse herkomstgroepen, op de Nederlanders na. Concreet betekent dat dat er onderzoek gedaan werd bij een groep autochtone Belgen en bij personen uit de Marokkaanse, Turkse, Poolse, Roemeense en Congolese herkomstgroepen. Dat de groep Nederlandse migranten in Vlaanderen, die nochtans de grootste is, niet onderzocht werd kan verklaard worden door het feit dat de Nederlanders in taal, cultuur en gewoonten het dichtst bij de Vlamingen staan. (Hoewel een opname van de Nederlanders in een toekomstig onderzoek misschien ook wel verrassende resultaten zou kunnen opleveren.) De personen in de onderzochte herkomstgroepen zijn personen tussen 15 en 85, die  legaal  en   langdurig  in  België  verblijven  en  die  bij  hun  geboorte  niet  de  Belgische  nationaliteit  bezaten of van wie minstens één van de ouders bij  geboorte  niet  de  Belgische  nationaliteit  bezat. Dit criterium om deel te kunnen uitmaken van een bepaalde herkomstgroep is cruciaal voor het ganse onderzoek, omdat hierdoor de focus komt te liggen bij de meest recente migratie. Kleinkinderen en achterkleinkinderen van personen die naar België migreerden en hier de Belgische nationaliteit aannamen werden niet in de herkomstgroepen onderverdeeld. Hierdoor kan men stellen dat er niet naar de integratie van gemeenschappen op lange termijn gekeken werd.

Laat nu net die integratie op lange termijn, zeker voor de Poolse gemeenschap belangrijk zijn. In De Standaard van 9 mei werd geschreven dat “de migratie van Polen en Roemenen duidelijk het recentst is.” Deze stelling getuigt van een zeker gebrek aan historisch inzicht. Uiteraard is er na de uitbreiding van de EU in respectievelijk 2004 en 2007 een grote Oost-Europese (arbeids)migratie naar Vlaanderen op gang gekomen. Echter, de Poolse migratie naar Vlaanderen en Brussel bestaat al even lang als België, en kwam de ene keer om politieke redenen en de andere keer om economische redenen  op gang.

De eerste Poolse migranten in België waren soldaten en officieren die in de jaren 1830 meevochten met de pas opgerichte Belgische strijdkrachten tegen de Nederlanders. Drie decennia later, na de Januarirevolutie van 1863 volgde een nieuwe golf van Poolse migratie naar België. Het betrof een hoogopgeleide elite die zich zo goed als mogelijk integreerde in de Belgische economische, academische en culturele kringen. Zo werd de uitgeweken Pool Henryk Arctowski samen met Adrien de Gerlache een van de leiders van de Belgische Antarctische expeditie op het schip de Belgica.

Uiteraard trok de Belgische industriële ontwikkeling, en dan vooral de bloeiende Belgische mijnbouw heel wat Poolse arbeidsmigranten aan. Die eerste golf van Poolse arbeidsmigratie kwam op gang in de tweede helft van de negentiende eeuw (veel eerder dus dan de Marokkaanse of Turkse migratie naar ons land) en zou voortduren tot aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Na die Tweede Wereldoorlog vestigden zich opnieuw heel wat Polen om ideologische redenen in ons land. Gewezen Poolse krijgsgevangen of verplicht tewerkgestelden en soldaten van de Eerste Poolse Pantserdivisie kozen er vaak voor na de bevrijding in ons land te blijven. Dit uit schrik voor repressies van het communistische regime in Polen indien ze naar hun vaderland zouden terugkeren. Na de val van het communisme in Polen, en vooral sinds de toetreding van het land tot de EU in 2004, kwam een nieuwe golf van Poolse arbeidsmigratie naar ons land op dreef.

Het is duidelijk dat dé Poolse migratie in België niet bestaat. Het onderzoek van SiD heeft zich enkel op de meest recente Poolse migratie in ons land toegespitst. Het spreekt voor zich dat de nakomelingen van de allereerste Poolse arbeidsmigranten die zich eind negentiende en begin twintigste eeuw in ons land vestigden niet meer over de Poolse nationaliteit beschikken. Evenzeer hebben de meeste kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen van de Poolse migranten die zich om ideologische redenen in België vestigden de Belgische nationaliteit. Al deze mensen zijn dus niet in het onderzoek opgenomen, en dus zou men kunnen veronderstellen dat het onderzoek helemaal geen zicht biedt op de integratie van de Poolse gemeenschap over de generaties heen.

Omwille van organisatorische redenen valt te begrijpen dat het onderzoek zich enkel heeft toegespitst op de meest recente migratiegolven. Toch is het moeilijk om de integratie van een bevolkingsgroep die zich al meer dan 180 jaar in België bevindt te doorgronden als men besluit enkel de meest recente migratie te onderzoeken.

In zijn opiniestuk over de Poolse en Roemeense migratie in ons land slaat auteur Tom Naegels dan ook de bal mis wanneer hij stelt dat we de beginsituatie van de Poolse migratie kennen, maar niet weten hoe die er over vijftig jaar zal uitzien. Wel, eigenlijk is het simpel. De Poolse migratie is een van de oudste in België, en als we willen weten hoe het de Poolse arbeidsmigranten en hun kinderen in onze samenleving zal vergaan dan is het antwoord op die vraag te vinden in de lange geschiedenis van de Poolse gemeenschap in ons land.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s